الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : جميشد سميعى )
57
كفاية الأصول ( فارسى )
- اراده نيز عند الاطلاق ، به ارادهء حقيقى منصرف مىشود . و سبب اين انصراف هم كثرت استعمال اراده ، در ارادههاى حقيقى است . * با توجّه به مقدمهء فوق مراد از ( كما ان الامر ( اى الانسان ) فى لفظ الارادة على عكس الطلب ) چيست ؟ ذكر يك تفاوت ميان طلب و اراده است مبنى بر اينكه : اگرچه طلب و اراده لغة فرقى ندارند و مترادفاند ، لكن بين اين دو لفظ مترادف تفاوتى وجود دارد كه آن عبارتست از اينكه : لفظ ( طلب ) در اثر كثرت استعمال ، به طلب انشائى منصرف مىشود ، لكن لفظ ( اراده ) در اثر كثرت استعمال به طلب و ارادهء حقيقى منصرف مىشود . پس : در عين حال كه معنا و موضوع له ( اراده و طلب ) ، يكى مىباشد لكن از نظر انصراف متفاوتند . چرا ؟ زيرا : انصراف تابع كثرت استعمال است و اين دو لفظ در اثر كثرت استعمال هريك به چيزى منصرف شده است . نكته : برخى به دليل همين انصراف طلب و اراده ، تصور كردهاند كه هريك از طلب و اراده داراى معنا و موضوع له مخصوص به خود بوده و داراى دو معناى متغايرند . يعنى : توجّه نكردهاند كه تفاوت اين دو در موضوع له آنها نبوده و مربوط به مقام انصرافشان مىباشد . * مقدمة بفرمائيد اراده در چه مواردى مورد بحث واقع مىشود ؟ در دو مورد : 1 - ارادهء حقّ تعالى 2 - ارادهء انسان . * ارادهء حقّ تعالى چيست ؟ بنا بر مذهب حقّه ، فعل اوست ، چنان كه در مكتب اهل بيت آمده است : انما ارادته فعله . پس : از صفات فعل حضرت حقّ جلّ و على است و نه از صفات ذات . * نظر اشاعره در رابطهء با طلب و اراده چيست ؟ قائل به مغايرت طلب و اراده هستند . * نظر حضرات اماميّه و معتزله در اين رابطه چيست ؟ قائل به اتحاد طلب و اراده بوده و دو لفظ را يك حقيقت مىدانند . * با توجّه به مقدماتى كه گذشت مراد از ( و اختلافهما فى ذلك الجاء بعض اصحابنا . . . ) چيست ؟ اشاره به نظر برخى از علماى اماميه از جمله مرحوم شيخ محمد تقى اصفهانى صاحب حاشيه